Συνέντευξη για τη Συλλεκτική Έκδοση του περιοδικού nomisma, με τίτλο «Η Κύπρος στην Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

"Η Κυπριακή Προεδρία συνιστά μια ουσιαστική ευκαιρία διαμόρφωσης πολιτικών στους νευραλγικούς τομείς της ενέργειας, του εμπορίου και της βιομηχανίας."

Συνέντευξη Υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας κ. Μιχάλη Δαμιανού για τη Συλλεκτική Έκδοση του περιοδικού nomisma, με τίτλο «Η Κύπρος στην Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

Ιανουάριος 2026

1. Πως πιστεύετε ότι μπορεί να αξιοποιηθεί η ανάληψη της Προεδρίας της Ε. Ένωσης από την Κύπρο για ενίσχυση των τομέων της ενέργειας, του εμπορίου και της βιομηχανίας;

Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το πρώτο εξάμηνο του 2026 συνιστά μια ουσιαστική ευκαιρία για την ημικατεχόμενη πατρίδα μας να συμβάλει ενεργά στη διαμόρφωση πολιτικών που ενισχύουν την αυτονομία της Ευρώπης, ιδιαίτερα όσον αφορά στους νευραλγικούς και κατεξοχήν αναπτυξιακούς τομείς της Ενέργειας, του Εμπορίου και της Βιομηχανίας.
Σε πλήρη, λοιπόν, ευθυγράμμιση με το κεντρικό μήνυμα της Κυπριακής Προεδρίας «Μια αυτόνομη Ένωση, ανοικτή στον Κόσμο», βασικός μας στόχος στο Υπουργείο είναι, υπό την ιδιότητά μου ως Προεδρεύων των Συμβουλίων Ανταγωνιστικότητας, Εμπορίου και Ενέργειας, να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της οικονομικής ανθεκτικότητας της ΕΕ. Προς αυτή την κατεύθυνση, θα προωθήσουμε, μεταξύ άλλων, τη διαφοροποίηση διαδρομών και πηγών ενέργειας, τη μείωση των εξωτερικών εξαρτήσεων, την επένδυση σε καθαρές και καινοτόμες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών αποθήκευσης ενέργειας, την προώθηση ανθεκτικών ενεργειακών και εμπορικών διασυνδέσεων, καθώς και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, η Κυπριακή Προεδρία θα εργαστεί εντατικά για μια ισχυρή και ολοκληρωμένη Ενιαία Αγορά, με λιγότερη γραφειοκρατία και σαφείς, προβλέψιμους κανόνες, προς όφελος κυρίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας. Με προτεραιότητες τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη στρατηγική αυτονομία – ενεργειακή και ψηφιακή – θα προωθήσουμε τόσο τις νομοθετικές προτάσεις απλοποίησης του πλαισίου λειτουργίας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων όσο και τη Δέσμη Μέτρων της ΕΕ για τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των ευρωπαϊκών ενεργειακών Δικτύων (EU Grids Package), δίνοντας παράλληλα έμφαση στη διασφάλιση προσιτών και προβλέψιμων τιμών ενέργειας.
Την ίδια στιγμή, μια Ένωση ανοικτή στον κόσμο απαιτεί μια ισχυρή, αξιόπιστη και βιώσιμη εμπορική πολιτική. Η Προεδρία της Κύπρου θα προωθήσει την ατζέντα της διεύρυνσης, τη συνεργασία μέσω του οικονομικού διαδρόμου Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης, την πρόοδο σε εμπορικές συμφωνίες με σημαντικούς εταίρους, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ινδία, καθώς και την περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων της ΕΕ με τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις χώρες της Νότιας και Ανατολικής Γειτονίας και του Περσικού Κόλπου.
Τέλος, η στρατηγική αυτονομία της ΕΕ δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς κοινωνική συνοχή και επαρκή χρηματοδότηση. Η Κυπριακή Προεδρία θα συμβάλει ουσιαστικά στις διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, ώστε οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες στην ενέργεια, το εμπόριο και τη βιομηχανία να στηρίζονται σε έναν ισχυρό, αποτελεσματικό και δίκαιο προϋπολογισμό, προς όφελος όλων των πολιτών της ΕΕ.

2. Με δεδομένες τις αναταράξεις στο διεθνές εμπόριο, ποιες οι εκτιμήσεις σας για τις εμπορικές σχέσεις της Κύπρου με τις χώρες της Ε.΄Ενωσης και τρίτες χώρες μέσα στο 2026;

Παρά τις αναταράξεις και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα στο διεθνές εμπορικό περιβάλλον, οι προοπτικές των κυπριακών εξαγωγών για το 2026, τόσο σε προϊόντα όσο και σε υπηρεσίες, παραμένουν θετικές.
Ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών, η δυναμική πορεία των εξαγωγών μας προς χώρες της ΕΕ, καθώς και προς αγορές της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής, αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω, κυρίως στους τομείς των χρηματοοικονομικών, της ναυτιλίας, του τουρισμού, της εκπαίδευσης και των ψηφιακών υπηρεσιών. Κατά την πενταετία 2020-2024, οι εξαγωγές υπηρεσιών σχεδόν διπλασιάστηκαν, φθάνοντας τα €29,6 δισεκατομμύρια από €14,9 δισεκατομμύρια, και αντιστοιχούν σήμερα σε πέραν του 80% των συνολικών εξαγωγών και σε ποσοστό άνω του 70% του ΑΕΠ.
Παράλληλα, ανοδική πορεία καταγράφουν τα τελευταία χρόνια και οι εξαγωγές κυπριακών προϊόντων, οι οποίες ανήλθαν το 2024 σε €1,23 δισεκατομμύρια, αυξημένες κατά 68% σε σύγκριση με το 2014. Την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2025, οι εξαγωγές εγχώριων προϊόντων, εξαιρουμένων των πετρελαιοειδών, αυξήθηκαν σχεδόν 10% σε ετήσια βάση, με τα φαρμακευτικά προϊόντα και το χαλλούμι να αποτελούν τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα.
Συνολικά, λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω δεδομένα και τον εξωστρεφή χαρακτήρα των κυπριακών επιχειρήσεων, εκτιμάται ότι οι εμπορικές σχέσεις της Κύπρου με τα κράτη μέλη της ΕΕ και με τρίτες χώρες θα συνεχίσουν να ενισχύονται και το 2026.

3. Ποιες θεωρείτε ως τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το Υπουργείο σας τη νέα χρονιά;

Το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην αναπτυξιακή πορεία της Κύπρου, έχοντας την ευθύνη διαχείρισης κρίσιμων παραγωγικών τομέων της οικονομίας. Από τους υδρογονάνθρακες και την ενέργεια γενικότερα μέχρι το εμπόριο, τη βιομηχανία και τον Έφορο Εταιρειών, οι προκλήσεις που έχουμε ενώπιόν μας τη νέα χρονιά είναι σύνθετες και πολυδιάστατες.
Στην ενέργεια, κυρίαρχη πρόκληση παραμένει η πράσινη μετάβαση της χώρας, διασφαλίζοντας, παράλληλα, προσιτές και προβλέψιμες τιμές ενέργειας προς όφελος νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Σημαντικές προκλήσεις είναι, επίσης, η διασφάλιση της επάρκειας ηλεκτρισμού, η μείωση των περικοπών πράσινης ενέργειας, η έναρξη παραγωγής φυσικού αερίου από την Αποκλειστική Οικονομική μας Ζώνη εντός της επόμενης τριετίας και η άρση της ενεργειακής μας απομόνωσης, μέσω πρωτοβουλιών για ηλεκτρικές διασυνδέσεις με γειτονικές χώρες.
Στον τομέα της επιχειρηματικότητας, θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για περαιτέρω ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, μεταξύ άλλων μέσω νέων Σχεδίων Χορηγιών, μελέτης αντικτύπου για τα υφιστάμενα Σχέδια, η οποία θα αποτελέσει τη βάση για καταρτισμό των συγχρηματοδοτούμενων Σχεδίων της νέας προγραμματικής περιόδου, αλλά και υλοποιώντας τη νέα μας Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την Ενίσχυση της Ανταγωνιστικότητας και τη Διεθνοποίηση της Κυπριακής Βιομηχανίας 2026-2030.
Παράλληλα, εντός του 2026 προωθείται σειρά σημαντικών μεταρρυθμίσεων, όπως η κατοχύρωση της εθνικής ταυτότητας κυπριακών προϊόντων «Cyprus Made», η κατάρτιση νέας Στρατηγικής για την προώθηση των κυπριακών υπηρεσιών, ο εκσυγχρονισμός της λειτουργίας των Εμπορικών Κέντρων στο εξωτερικό, η ολοκλήρωση του ηλεκτρονικού συστήματος για τα μητρώα του Τμήματος Εφόρου Εταιρειών και Διανοητικής Ιδιοκτησίας, και η ολοκλήρωση του νομικού πλαισίου για την αφερεγγυότητα, με ενισχυμένες πρόνοιες για προστασία της κύριας κατοικίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, επίσης, στην ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών μέσω σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, συμπεριλαμβανομένων νέας ηλεκτρονικής πλατφόρμας για παρακολούθηση των τιμών των πετρελαιοειδών, καθώς και πλατφόρμας για καταγραφή και δημοσιοποίηση των επικίνδυνων προϊόντων που κυκλοφορούν στην κυπριακή αγορά.

4. Σε ποιους τομείς, κατά τη γνώμη σας, θα πρέπει να δοθεί έμφαση το 2026, ώστε να συνεχιστεί η ενίσχυση της επιχειρηματικότητας;

Η ενίσχυση της επιχειρηματικότητας αποτελεί βασικό πυλώνα της αναπτυξιακής στρατηγικής της Κυπριακής Δημοκρατίας και το 2026, σε συνδυασμό με την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ από την Κύπρο, προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες για περαιτέρω προώθηση πολιτικών που στηρίζουν την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα.
Καταρχάς, κύρια προτεραιότητά μας παραμένει η ουσιαστική ενίσχυση της νέας επιχειρηματικότητας, διασφαλίζοντας την πλήρη και αποτελεσματική αξιοποίηση των υφιστάμενων σχεδίων στήριξης, τα οποία προσφέρουν χρηματοδοτικά κίνητρα, καθοδήγηση και πρόσβαση σε σύγχρονες υποδομές. Παράλληλα, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στον συνεχή εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων επιχειρήσεων, ιδίως των μικρομεσαίων, μέσα από σχέδια που προωθούν τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την πράσινη μετάβαση, την εξοικονόμηση ενέργειας και την αύξηση της παραγωγικότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, εντός του 2026 προγραμματίζουμε μια νέα προκήρυξη, ύψους €15 εκατομμυρίων, του Σχεδίου «Εξοικονομώ – Αναβαθμίζω στις Κατοικίες», καθώς και την εφαρμογή ενός νέου Σχεδίου Χορηγιών για την «Αποθήκευση Ενέργειας σε Επιχειρήσεις».
Κομβικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια διαδραματίζει, επίσης, η σύγχρονη βιομηχανική στρατηγική 2026-2030 που ετοιμάζει το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας και η οποία διαμορφώνει ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο πλαίσιο στήριξης της επιχειρηματικότητας, προωθώντας την καινοτομία, τη μεταποίηση και τις εξαγωγές. Στόχος μας είναι ένα σταθερό, φιλικό και προβλέψιμο επιχειρηματικό περιβάλλον, που θα επιτρέπει στις κυπριακές επιχειρήσεις να αναπτύσσονται, να διαφοροποιούνται και να αξιοποιούν πλήρως τις ευκαιρίες που προσφέρει η ευρωπαϊκή και η διεθνής αγορά.

5. Ποιες είναι οι προτεραιότητες σας για προώθηση των πολλών ενεργειακών σχεδιασμών που βρίσκονται σε εκκρεμότητα;

Η Κύπρος αντιμετωπίζει σημαντικές και πολυεπίπεδες προκλήσεις στον ενεργειακό τομέα. Για το 2026, οι προτεραιότητες του Υπουργείου εστιάζονται στην προώθηση και υλοποίηση κρίσιμων ενεργειακών σχεδιασμών και υποδομών, με μελλοντικό στόχο τη διασφάλιση της επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας, την άρση της ενεργειακής απομόνωσης, την περαιτέρω διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) και την εξασφάλιση προσιτών τιμών για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Παράλληλα, συνεχίζονται οι προσπάθειες, σε συνεργασία με τους αδειούχους μας, για βέλτιστη αξιοποίηση των υδρογονανθράκων εντός της κυπριακής ΑΟΖ, με ορίζοντα για την πρώτη παραγωγή φυσικού αερίου από το κοίτασμα «Κρόνος» περί τα τέλη του 2027.
Πρώτιστη προτεραιότητα αποτελεί η επανέναρξη των εργασιών στο τερματικό εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Βασιλικό, ώστε να επιτευχθεί η ταχύτερη δυνατή χρήση αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή. Το φυσικό αέριο αποτελεί καύσιμο-γέφυρα προς την πράσινη μετάβαση, συμβάλλοντας στη μείωση των εκπομπών ρύπων και, κατ’ επέκταση, της τιμής του ηλεκτρισμού, καθώς και στην ενίσχυση της επάρκειας μέσω της λειτουργίας νέων μονάδων της ΑΗΚ και ιδιωτών παραγωγών.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην ενδυνάμωση του ρόλου των καταναλωτών στην ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού, μέσω κινήτρων για ενεργειακή αναβάθμιση, ΑΠΕ και αποθήκευση, προώθησης Ενεργειακών Κοινοτήτων και Κοινοτήτων ΑΠΕ, καθώς και μέτρων για κοινή χρήση ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας.
Όσον αφορά στη διασφάλιση βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης επάρκειας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, αυτή θα επιτευχθεί στη βάση σχετικής αξιολόγησης της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου. Σε αυτό το πλαίσιο, θα επιταχυνθούν κρίσιμα έργα στο δίκτυο μεταφοράς για αύξηση της ηλεκτροπαραγωγής στην περιοχή του Βασιλικού, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες σε ηλεκτρισμό, ιδίως μετά το 2029.
Ταυτόχρονα, προχωρά η ανάπτυξη σύγχρονων υποδομών για την ψηφιοποίηση, την επέκταση και την αναβάθμιση του δικτύου, ενώ προωθούνται συστήματα αποθήκευσης ενέργειας. Σημαντική προτεραιότητα αποτελεί, επίσης, η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας και νέων μονάδων παραγωγής στον ηλεκτροπαραγωγό σταθμό της Δεκέλειας.
Τέλος, συνεχίζεται η προώθηση περιφερειακών ηλεκτρικών διασυνδέσεων, περιλαμβανομένης της διασύνδεσης Κύπρου – Ελλάδας – Ισραήλ, με στόχο την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της χώρας μας, την ενίσχυση της ασφάλειας ενεργειακού εφοδιασμού και την περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ.