Επιτακτική ανάγκη αναστολής δόσεων και μετά τον Δεκέμβριο 2020

Τον περασμένο Μάρτιο, με την καθοριστική ψήφο του Δημοκρατικού Κόμματος, ψηφίστηκε από την Βουλή των Αντιπροσώπων η αναστολή των δόσεων των εξυπηρετούμενων δανείων προς τις τράπεζες, μέχρι το τέλος του 2020. 

Το μέτρο αυτό ήταν και συνεχίζει να είναι αποτελεσματικό για την στήριξη της Κυπριακής οικονομίας.  Μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις, αφού δεν έχουν το βάρος της δανειακής δόσης, καταφέρνουν να αντεπεξέλθουν ικανοποιητικά στις υπόλοιπες τους υποχρεώσεις, περιλαμβανομένων της πληρωμής μισθών.  Νοικοκυριά, που έχουν μειωμένες απολαβές, αφού δεν έχουν το βάρος της δανειακής δόσης, καταφέρνουν επίσης να αντεπεξέλθουν ικανοποιητικά στις υπόλοιπες δικές τους υποχρεώσεις.  Η ρευστότητα η οποία παρατηρείται λόγω της μη καταβολής δόσεων, έχει ως αποτέλεσμα την κατανάλωση η οποία στηρίζει επιχειρήσεις και εμμέσως το κράτος.   

Η αναστολή των δόσεων έγινε σε περίοδο στην οποία δεν ήταν γνωστές οι επιπτώσεις της πανδημίας.  Σίγουρα ούτε σήμερα είναι.  Η Κυπριακή οικονομία όμως στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στον τουρισμό (γύρω στο 25% του ΑΕΠ) και για να επιβιώσουν κράτος και επιχειρήσεις πρέπει να υπάρξουν έσοδα από τον τουρισμό.  Αν δεν υπάρξουν έσοδα από τον τουρισμό, οι επιπτώσεις θα είναι αλυσιδοτές σε όλη την οικονομία, λόγω της μεγάλης έκθεσης της οικονομίας στον τουριστικό τομέα.  Δεν είναι οπότε θέμα να υποφέρουν μόνο επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα του τουρισμού, αλλά ολόκληρη η οικονομία.  Δεν μπορούμε επομένως να ρισκάρουμε το παραμικρό και η κυβέρνηση πρέπει να δει το θέμα σοβαρά. 

Δημοσιεύματα και δηλώσεις δείχνουν ότι η μείωση του τουρισμού για το έτος 2020 σε σχέση με το 2019 θα πλησιάσει το 80%. Ο τουρισμός θα ανακάμψει όμως το καλοκαίρι του 2021.  Οπότε, τα έσοδα επιχειρήσεων και νοικοκυριών θα επανέρθουν σε κανονικά, ή εστω σε κοντινά με το 2019, επίπεδα το καλοκαίρι του 2021.  Εάν επιχειρήσεις και νοικοκυριά αναγκαστούν να πληρώνουν δόσεις από τον Ιανουάριο του 2021, τότε θα υπάρξει συνδυασμός αύξησης των ΜΕΔ και μείωσης της κατανάλωσης.  Οι επιπτώσεις θα είναι τρομακτικές για την οικονομία και ενδεχομένως μη αναστρέψιμες.

Για να μην γίνει κάτι τέτοιο, μονόδρομος είναι η αναστολή δόσεων μέχρι και τον Ιούνιο του 2021, όταν θα μπορεί η οικονομία να επανεκκινήσει και να επιστρέψει στην κανονικότητα.  Προτάσεις οι οποίες επικεντρώνονται στην αναστολή δόσεων σε συγκεκριμένους τομείς είναι καλοδεχούμενες, αλλά δεν είναι η λύση του προβλήματος για τους πιο πάνω λόγους. Ορθότερο θα ήταν να ανασταλούν οι δόσεις οριζοντίως. Δεν θα μπορούσε αυτό να γίνει παρά μόνο με νομοθετική ρύθμιση.