Επιμνημόσυνος λόγος του Υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας κ. Μιχάλη Δαμιανού στο μνημόσυνο των πεσόντων του 281 Τάγματος Πεζικού

Με αισθήματα βαθιάς συγκίνησης και εθνικής υπερηφάνειας συγκεντρωθήκαμε σήμερα, για να αποτίνουμε τον οφειλόμενο φόρο τιμής στους πεσόντες και αγνοούμενους του 281 Τάγματος Πεζικού (TΠ). Όλοι τους ήρωες, που κατά τη διάρκεια του μαύρου καλοκαιριού του 1974 υπερασπίστηκαν την πατρίδα με απαράμιλλο θάρρος, αυταπάρνηση και πίστη στο καθήκον.

Βρισκόμαστε εδώ για να τιμήσουμε ανθρώπους που, σε μια από τις πλέον τραγικές στιγμές της ιστορίας του Κυπριακού Ελληνισμού, δεν λιποψύχησαν και επέλεξαν να σταθούν όρθιοι απέναντι στον βάρβαρο Τούρκο εισβολέα. Ανθρώπους που δεν λογάριασαν τον κίνδυνο, δεν υποχώρησαν μπροστά στις δυσκολίες και δεν εγκατέλειψαν την αποστολή τους, ακόμη και όταν οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά αντίξοες.

Το 281 ΤΠ είχε συγκροτηθεί και αναπτυχθεί στην περιοχή της Μύρτου πριν από τα γεγονότα του Ιουλίου του 1974. Λίγες ημέρες πριν από την τουρκική εισβολή βρισκόταν σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα, στελεχωμένο από αξιωματικούς, υπαξιωματικούς και στρατιώτες που, χωρίς να το γνωρίζουν, ετοιμάζονταν να βρεθούν στο επίκεντρο μιας εθνικής τραγωδίας.

Μετά το προδοτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου, το Τάγμα μετακινήθηκε στη Λευκωσία και ακολούθως στην Πάφο για εκτέλεση διαταγών που είχαν δοθεί εκείνες τις ταραγμένες ημέρες για καταστολή των όποιων αντιδράσεων. Κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων στην Πάφο, στις 17 Ιουλίου 1974, σκοτώθηκε ο στρατιώτης Νικόλαος Φλουρέντζου από τον Κοντεμένο, η πρώτη απώλεια του Τάγματος.

Δύο ημέρες αργότερα, με τις πληροφορίες για επικείμενη τουρκική εισβολή να πυκνώνουν, το 281 ΤΠ έλαβε διαταγή να επιστρέψει εσπευσμένα στη Λευκωσία. Αντί όμως να διαταχθεί άμεσα να επανδρώσει τις δυτικές ακτές της Κερύνειας στην περιοχή των Πανάγρων, όπως προνοείτο στο Σχέδιο Αμύνης Κύπρου, η σχετική διαταγή δόθηκε τελικά τα ξημερώματα της 20ής Ιουλίου, όταν η εισβολή είχε ήδη αρχίσει και οι φονικές επιδρομές της τουρκικής αεροπορίας βρίσκονταν σε εξέλιξη.

Η φάλαγγα, της οποίας ηγείτο το 281 ΤΠ κατευθύνθηκε προς την Επαρχία Κερύνειας, με αποστολή να αναχαιτίσει την προέλαση των δυνάμεων εισβολής στις περιοχές Όρκας-Λιβερών και Πανάγρων-Βασίλειας. Δεν είχε ακολουθήσει ο 1ος λόχος του Τάγματος, αφού έλαβε διαταγές να μεταβεί στο Μπογάζι Αμμοχώστου, με σκοπό να αποκόψει ενδεχόμενη απόβαση των Τούρκων.

Κατά τη διάρκεια της πορείας του προς το μέτωπο, το Τάγμα δέχθηκε σφοδρή επίθεση από τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη στην περιοχή του Κοντεμένου. Η φάλαγγα υπέστη σοβαρές απώλειες σε προσωπικό και μέσα. Στρατιώτες σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν, οχήματα καταστράφηκαν, ενώ οι επιζώντες αναγκάστηκαν να συνεχίσουν την πορεία τους πεζοί, κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.

Παρά τον βομβαρδισμό, την κόπωση και την έλλειψη στοιχειώδους προστασίας από αέρος, οι άνδρες του 281 ΤΠ συνέχισαν την αποστολή τους. Με αξιοθαύμαστη ψυχική δύναμη κινήθηκαν προς τα Πάναγρα, όπου ανασυγκροτήθηκαν και προετοιμάστηκαν για τις επόμενες επιχειρήσεις.

Από το βράδυ της 20ης Ιουλίου συμμετείχαν στις επιχειρήσεις στο Πέντε Μίλι, εκεί όπου εξελισσόταν η κύρια τουρκική απόβαση. Απέναντι σε υπέρτερες δυνάμεις, εξαπέλυσαν επίθεση με σκοπό την αντιμετώπιση του εχθρικού προγεφυρώματος.

Παρά τις αρχικές επιτυχίες και το υψηλό φρόνημα των ανδρών, η έλλειψη επαρκούς υποστήριξης και ενισχύσεων δεν επέτρεψε τη διατήρηση των κεκτημένων θέσεων, με το Τάγμα να αναγκάζεται στις 22 Ιουλίου να υποχωρήσει στην περιοχή Πανάγρων, όπου και παρέμεινε μέχρι και την 1η Αυγούστου. Τότε ήταν που έλαβε τη διαταγή να ταχθεί αμυντικά στην περιοχή του Κοντεμένου, ενώ στη συνέχεια, στις 6 Αυγούστου, ενισχυμένο και με την ενσωμάτωση των ανδρών του 1ου Λόχου, ανέλαβε να αμυνθεί στην περιοχή Λάρνακα Λαπήθου-Αγριδάκι.

Καθ’ όλη αυτή την περίοδο, παρά τη συμφωνημένη εκεχειρία και την υποτιθέμενη κατάπαυση του πυρός, οι τουρκικές δυνάμεις συνέχισαν να εξαπολύουν εκτεταμένες επιθέσεις. Οι άνδρες του 281 ΤΠ αντιστάθηκαν με γενναιότητα, δίνοντας άνιση μάχη απέναντι σε έναν αριθμητικά και υλικά υπέρτερο αντίπαλο. Τελικά, την 15η Αυγούστου, μια μέρα μετά την έναρξη της δεύτερης φάσης της τουρκικής εισβολής, αναγκάστηκαν να συμπτυχθούν προς το Καπούτι και ακολούθως προς την περιοχή της Σολέας, έχοντας ήδη καταβάλει βαρύ τίμημα σε ανθρώπινες ζωές.

Ο απολογισμός υπήρξε τραγικός.

Είκοσι δύο νεκροί και ένας αγνοούμενος.

Αγνοούμενος παραμένει μέχρι σήμερα ο Φαίδωνας Φαίδωνος, του οποίου η τύχη εξακολουθεί να υπενθυμίζει ότι η πληγή του 1974 παραμένει ανοικτή.

Σήμερα τιμούμε έναν προς έναν τους ήρωες του 281 ΤΠ:

Τον Υπολοχαγό Δημήτριο Τσουκνίδα.

Τους Ανθυπολοχαγούς Παναγιώτη Αχιλλέως, Επιφάνιο Κυριάκου και Μενέλαο Μενελάου.

Τον Δεκανέα Σωτήρη Προκοπίου.

Τους στρατιώτες Πέτρο Γιωρκακούδη, Γεώργιο Ιωάννου, Πανίκο Καραολή, Σωτήρη Κολοβό, Κυριάκο Κυριάκου, Στυλιανό Κωνσταντή, Ανδρέα Μιχαήλ, Σάββα Νεοφύτου, Θεόδωρο Παπακωνσταντή, Γεώργιο Παχουλαρά, Ανδρέα Σάββα, Λουκά Τταντίρη, Νικόλαο Φλουρέντζου και Σωκράτη Χριστοδούλου.

Υπό τη διοίκηση του 281 ΤΠ πολέμησαν και έπεσαν ηρωικά τρία παλληκάρια του 231 ΤΠ: ο Υποδεκανέας Δημήτριος Αρμινιώτης και οι στρατιώτες Αχιλλέας Αχιλλέως και Ανδρέας Κυπριανίδης.

Ο καθένας από αυτούς είχε τη δική του πορεία, τη δική του οικογένεια, τα δικά του όνειρα και τις δικές του προσδοκίες. Όλοι όμως ενώθηκαν μέσα από την ίδια ύψιστη πράξη προσφοράς προς την πατρίδα.

Κυρίες και κύριοι,

Η ιστορία του 281 ΤΠ αποτελεί μια ζωντανή μαρτυρία του μεγάλου και άνισου αγώνα που έδωσε η Εθνική Φρουρά το καλοκαίρι του 1974, κατά το διπλό έγκλημα του προδοτικού πραξικοπήματος και της βάρβαρης τουρκικής εισβολής. Αποτελεί παράδειγμα ανδρείας, αυτοθυσίας και προσήλωσης στο καθήκον. Ταυτόχρονα, αποτελεί υπενθύμιση του βαρύτατου τιμήματος που κατέβαλε ο λαός μας για την ελευθερία και την αξιοπρέπειά του.

Πενήντα δύο χρόνια μετά εξακολουθούμε να τιμούμε τη θυσία τους όχι μόνο με λόγια, αλλά και με τη διαρκή προσήλωσή μας στον στόχο της δικαίωσης του κυπριακού λαού, της διακρίβωσης της τύχης όλων των αγνοουμένων και της επίτευξης μιας λύσης βιώσιμης και λειτουργικής, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και τις αρχές και αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η μνήμη των ηρώων του 281 ΤΠ παραμένει άσβεστη. Αποτελεί φάρο ευθύνης, εθνικής αξιοπρέπειας και ιστορικής συνείδησης για τις επόμενες γενιές.

Αυτή είναι η ελάχιστη οφειλή μας προς εκείνους που αγωνίστηκαν και έδωσαν τη ζωή τους για την πατρίδα.

Αιωνία τους η μνήμη.