Επιμνημόσυνος λόγος του Υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας κ. Μιχάλη Δαμιανού στο ετήσιο εθνικό μνημόσυνο των ηρώων Ακακίου που έπεσαν κατά την τουρκική εισβολή του 1974, στο Ακάκι

Με αισθήματα βαθιάς συγκίνησης και εθνικής ευγνωμοσύνης προσήλθαμε σήμερα στον Ιερό Ναό Παναγίας Χρυσελεούσης στο Ακάκι, για να επιτελέσουμε το ύψιστο χρέος μνήμης και τιμής προς τους ήρωες της Kοινότητας και των γύρω περιοχών, οι οποίοι έπεσαν ή εξακολουθούν να αγνοούνται από το τραγικό καλοκαίρι του 1974.

Πέρασαν 52 χρόνια από εκείνο το πικρό πρωινό της 15ης Ιουλίου 1974. Κι όμως, οι μνήμες παραμένουν ζωντανές και ανεξίτηλες.

Πενήντα δύο χρόνια μετά το φασιστικό πραξικόπημα της Χούντας των συνταγματαρχών και των εν Κύπρω εντολοδόχων της, εναντίον της νόμιμα τότε εκλεγμένης κυβέρνησης του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, ακούσαμε πριν μερικές ημέρες, για ακόμη μία χρονιά, τον ανατριχιαστικό ήχο των σειρήνων. Έναν ήχο που μας επιστρέφει στις τραγικές στιγμές του μαύρου καλοκαιριού του 1974 και μας υπενθυμίζει το βαρύ τίμημα που πλήρωσε η πατρίδα μας.

Ο Πενταδάκτυλος, πληγωμένος και βουβός μάρτυρας της ιστορίας μας, στέκει εκεί καθημερινά, για να μας θυμίζει το χρέος της μνήμης. Κι όμως, αυτές τις ημέρες του Ιουλίου το βάρος της ιστορικής μνήμης γίνεται ακόμη πιο αισθητό.

Ως οφείλουμε να πράττουμε κάθε χρόνο τέτοια εποχή, στεκόμαστε με σεβασμό μπροστά στη θυσία ανθρώπων που, στις πιο κρίσιμες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της πατρίδας μας, ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του καθήκοντος. Ανθρώπων που άφησαν πίσω τις οικογένειες και τα όνειρά τους, δεν δείλιασαν και έσπευσαν να υπερασπιστούν την ελευθερία και την αξιοπρέπεια της Κύπρου απέναντι στον βάρβαρο Τούρκο εισβολέα.

Σήμερα, μισό και πλέον αιώνα μετά το δίδυμο έγκλημα του προδοτικού Πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής, ο κυπριακός ελληνισμός υποκλίνεται στο μεγαλείο της ψυχής τους και ανανεώνει την υπόσχεση ότι η θυσία τους δεν θα λησμονηθεί ποτέ.

Με βαθύ σεβασμό και απεριόριστη εκτίμηση, μνημονεύουμε:

Τον Λοΐζο Σιονή, έφεδρο Ανθυπολοχαγό από το Ακάκι, ο οποίος μετά την επιτυχή φοίτησή του στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών, υπηρέτησε στην 187 Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού. Έπεσε ηρωικά στο «Αρκάδι» στις 22 Ιουλίου 1974.

Τον Κώστα Α. Ρωσσίδη, λοχία Καταδρομών της 33ης Μοίρας Καταδρομών, ο οποίος πολέμησε στις μάχες του Αγίου Ιλαρίωνα και του Αγίου Γεωργίου Κερύνειας. Αρνήθηκε να εγκαταλείψει τον λοχαγό και τους συμπολεμιστές του, πέφτοντας μαχόμενος μέχρι τέλους.

Τον Σάββα Κυριάκου, οικογενειάρχη και επιπλοποιό, ο οποίος όταν τον χρειάστηκε η πατρίδα έσπευσε να την υπερασπιστεί. Έπεσε στις μάχες του Καραβά και, ύστερα από δεκαετίες αγωνίας για τους οικείους του, ταυτοποιήθηκε με τη μέθοδο DNA και ενταφιάστηκε στο Ακάκι το 2015.

Τον Κώστα Χριστοφή, νοσηλευτή από την Αυλώνα, ο οποίος έπεσε στο «Αρκάδι» στις 22 Ιουλίου 1974, πολεμώντας στο πλευρό του Λοΐζου Σιονή.

Τον Αργυρό Αχιλλέως από την Αυλώνα, έφεδρο στρατιώτη του 306 Τάγματος Πεζικού. Πολέμησε στην περιοχή της Κερύνειας και αγνοείτο για δεκαετίες μέχρι τον εντοπισμό των λειψάνων του σε ομαδικό τάφο το 2010.

Τον Κώστα Πίττα από τα Πάναγρα, έφεδρο καταδρομέα της 33ης Μοίρας Καταδρομών, ο οποίος σε ηλικία μόλις 20 ετών έπεσε στη μάχη του Αγριδακίου στις 31 Ιουλίου 1974. Τα λείψανά του ταυτοποιήθηκαν πολλά χρόνια αργότερα και η ταφή του πραγματοποιήθηκε στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας το 2020.

Τον Χρίστο Στυλιανού Κυριάκου, λοχία Καταδρομών της 33ης Μοίρας Καταδρομών από τον Λάρνακα Λαπήθου. Παρά τον τραυματισμό του στο πόδι σε μάχη στον Άγιο Ιλαρίωνα, ο δεκαοκτάχρονος τότε ήρωας συνέχισε να πολεμά μέχρι που συνελήφθη από τους Τούρκους εισβολείς, οι οποίοι τον εκτέλεσαν εν ψυχρώ στο Καζάφανι. Τα οστά του βρέθηκαν σε ομαδικό τάφο στο Καζάφανι το 2007.

Τον Θεμιστοκλή Βαρνάβα, στρατιώτη του 361 Τάγματος Πεζικού από το Τραχώνι Κυθρέας. Έλαβε μέρος στις σκληρές μάχες της δεύτερης φάσης της τουρκικής εισβολής και, μετά την πτώση της γραμμής άμυνας στον Παχύαμμο, παρέμεινε αγνοούμενος μέχρι την ταυτοποίηση των λειψάνων του το 2013.

Τον Χρυσήλιο Μαυρομμάτη, γεννημένο στο Ακάκι το 1925, βετεράνο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Έπεσε στις 30 Αυγούστου 1974 κατά την εγκληματική ενέργεια εναντίον του Βάσου Λυσσαρίδη στη γέφυρα Κάνιγγος, όπου δολοφονήθηκε και ο Δώρος Λοΐζου.

Με την ίδια συγκίνηση προσευχόμαστε και για τη διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων μας. Για τον έφεδρο Αξιωματικό Νίκο Ευαγγέλου, τους έφεδρους στρατιώτες Ανδρέα και Μιχαλάκη Παπαθωμά και Γιάννη Μ. Κοντού –και οι τέσσερις με καταγωγή από το Ακάκι– καθώς και για τον Γεώργιο Λειβαδιώτη από τη Λακατάμεια και τον Νικόλα Παπαχριστοδούλου, δεκανέα της 33ης Μοίρας Καταδρομών από τον Κοντεμένο.

Πενήντα δύο χρόνια μετά, η εκκρεμότητα της τύχης τους εξακολουθεί να πληγώνει τις οικογένειές τους και να υπενθυμίζει το ανθρώπινο δράμα που προκάλεσε η τουρκική εισβολή.

Κυρίες και κύριοι,

Το Ακάκι συγκαταλέγεται δικαίως στις ηρωομάνες κοινότητες της Κύπρου. Τα παιδιά του βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή του αγώνα και κατέβαλαν βαρύ τίμημα για την προάσπιση της πατρίδας μας, διδάσκοντας με το παράδειγμά τους τι σημαίνει καθήκον, αυταπάρνηση και αγάπη για την ελευθερία.

Η σημερινή τελετή αποτελεί έκφραση της διαχρονικής ευγνωμοσύνης της Πολιτείας και του λαού μας προς όλους όσοι αγωνίστηκαν και έδωσαν το υπέρτατο αγαθό, αυτό της ζωής, για να παραμείνει ζωντανός ο ελληνισμός της Κύπρου.

Οι θυσίες τους συνδέονται άρρηκτα με το διπλό έγκλημα που διαπράχθηκε το 1974 εις βάρος της πατρίδας μας. Το προδοτικό πραξικόπημα υπονόμευσε τη δημοκρατική τάξη και άνοιξε την κερκόπορτα στην Τουρκία να υλοποιήσει τους διχοτομικούς της σχεδιασμούς. Γι’ αυτό και αποτελεί διαρκές εθνικό μας καθήκον να διαφυλάξουμε την ενότητα του λαού μας και να μην επιτρέψουμε ποτέ ξανά να επικρατήσει ο φανατισμός και η μισαλλοδοξία, που οδήγησαν στα τραγικά γεγονότα του 1974 και άνοιξαν τον δρόμο στη βάρβαρη τουρκική εισβολή, η οποία σκόρπισε τον θάνατο, τον πόνο και την προσφυγιά, αφήνοντας πίσω της χιλιάδες νεκρούς, αγνοούμενους και εκτοπισμένους, τον ξεριζωμό χιλιάδων συμπατριωτών μας και τη συνεχιζόμενη κατοχή της πατρίδας μας.

Πενήντα δύο χρόνια μετά, τα τετελεσμένα της κατοχής εξακολουθούν να εδραιώνονται. Η Τουρκία συνεχίζει να παραβιάζει κατάφωρα το διεθνές δίκαιο και θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, προωθώντας, μεταξύ άλλων, πολιτικές που αποσκοπούν στην τουρκοποίηση των κατεχόμενων περιοχών, κυρίως μέσω του παράνομου εποικισμού, της εκμετάλλευσης των περιουσιών των εκτοπισμένων μας και της συστηματικής υποβάθμισης της πολιτιστικής και θρησκευτικής κληρονομιάς του τόπου μας.

Η συνεχιζόμενη κατοχή μεγάλου μέρους της πατρίδας μας παραμένει η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η Κυπριακή Δημοκρατία.

Ωστόσο, η παρέλευση του χρόνου δεν μειώνει το δίκαιο του αγώνα μας. Δεν μειώνει την ευθύνη μας απέναντι στους ήρωες και τους αγνοουμένους μας. Δεν μειώνει την υποχρέωσή μας να συνεχίσουμε να διεκδικούμε μια πατρίδα ελεύθερη, επανενωμένη και απαλλαγμένη από κατοχικά στρατεύματα και αναχρονιστικές εγγυήσεις.

Η Κυβέρνηση του Προέδρου Χριστοδουλίδη παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην προσπάθεια επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, με στόχο την επίτευξη μιας βιώσιμης και λειτουργικής λύσης του Κυπριακού, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και τις αρχές και αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μιας λύσης που θα διασφαλίζει την ενότητα του κράτους, καθώς και την ασφάλεια, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ευημερία όλων των νόμιμων κατοίκων της Κύπρου.

Αυτή την περίοδο βρίσκεται σε εξέλιξη μια ιδιαίτερα σημαντική προσπάθεια για την επανέναρξη των συνομιλιών, η οποία προέκυψε ως αποτέλεσμα και των επίμονων ενεργειών της δικής μας πλευράς και της ξεκάθαρης πολιτικής μας βούλησης, μια στάση που αναγνωρίζεται από τη διεθνή κοινότητα. Μια προσπάθεια που συνδέεται άμεσα με την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική που εφαρμόζουμε, η οποία ενισχύει τον ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας και την εδραιώνει ως αξιόπιστο εταίρο στη διεθνή σκηνή.

Η πλευρά μας στηρίζει έμπρακτα την πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών και, παρά τις δυσκολίες, τα προβλήματα και τις προκλήσεις, συνεχίζουμε να επενδύουμε στην πολιτική βούληση του κ. Guterres, στο αυξημένο ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη σαφή σύνδεση των ευρωτουρκικών με το Κυπριακό, με στόχο να επιτευχθούν απτά και ουσιαστικά αποτελέσματα.

Στη μεγάλη αυτή προσπάθεια που καταβάλλουμε για τον τερματισμό της κατοχής, την απελευθέρωση και την επανένωση της πατρίδας μας, δεν πορευόμαστε μόνοι. Έχουμε τη στήριξη των εταίρων μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, των κρατών μελών και των θεσμών, καθώς και τη συμπαράσταση άλλων κρατών.

Κυρίες και κύριοι,

Η μνήμη των ηρώων μας δεν αποτελεί μόνο πράξη τιμής προς το παρελθόν. Αποτελεί πυξίδα για το μέλλον. Μας υπενθυμίζει τις αξίες που οφείλουμε να υπηρετούμε καθημερινά: την ελευθερία, τη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη, την ενότητα και την προσήλωση στο εθνικό συμφέρον.

Ας κρατήσουμε άσβεστη τη μνήμη των ηρώων του Ακακίου και ας μεταδώσουμε στις νεότερες γενιές το παράδειγμα της θυσίας και της προσφοράς τους. Γιατί οι ήρωες δεν πεθαίνουν όσο τους θυμόμαστε και όσο συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε για τα ιδανικά για τα οποία έδωσαν τη ζωή τους.

Αιωνία ας είναι η μνήμη τους.

Τιμή και δόξα στους ήρωες του Ακακίου.

Τιμή και δόξα σε όλους τους ήρωες της πατρίδας μας.